Onze dieren: de gans

Ze zijn er zeker: onze ganzen: ze zwemmen wat rond en af en toe lopen ze over het erf van kinderboerderij de Kraal. Ganzen zijn de grote en zwaargebouwde watervogels uit de familie van de Anatidae. De Anatidae is de familie van zwanen, ganzen en eenden.

De ganzen van kinderboerderij De Kraal

De ganzen van kinderboerderij De Kraal

Al duizenden jaren worden ganzen in en om de huizen en boerderijen gehouden, met een mooi woord heet dit: de ganzen zijn gedomesticeerd. De ganzen komen bijvoorbeeld ook voor in de Egyptische mythologie van duizenden jaren geleden. Deze verhalen deden al de ronde in de tijd van de farao’s. Mythologie zijn oude volksverhalen waar van alles en nog wat gebeurd en waar je van kan leren. De god Amon uit de Egyptische mythologie kwam voor als mens: een man gekroond met twee hoge struisvogelpluimen, maar had ook een dierlijk voorkomen: een ram of een gans. Bij de tempels van Karnak is nog steeds een laan van het heilige dier van de god Amon te vinden: de laan met de rammen. Daarnaast waren de gans en de slang als heilige dieren aan hem gewijd.

Ganzen op oude afbeeldingen in Egypte

Ganzen op oude afbeeldingen in Egypte

De ganzen: goede bewakers

Tamme ganzen slaan alarm als er vreemden op hun terrein komen en dat noemen we ‘waaks’. De Romeinen gebruikten tamme ganzen bijvoorbeeld als bewakers van het Capitool, waar het oude centrum van Rome te vinden is. Het is de kleinste, maar ook de belangrijkste heuvel van de zeven heuvels waarop Rome is gebouwd omdat daar de regering van de stad te vinden was. Vanwege de steile hellingen was het Capitool gemakkelijk te verdedigen. Op deze heuvel stonden de drie belangrijkste tempels van de stad die gewijd waren aan Jupiter, Juno en Minerva en deze moesten dus goed worden bewaakt en dit was de taak van de ganzen.

Vandaag de dag worden ganzen nog steeds ingezet bij de bewaking van verschillende gebouwen en plaatsen. Zo worden nog steeds munitieopslag- plaatsen en wereldberoemde whiskydistilleerderijen in Schotland bewaakt door onze gans.

Het leven als gans

Ganzen leven meer op het land dan andere bijvoorbeeld een en zwanen. Daarvoor hebben ze sterke, vrij lange poten, die midden onder het lichaam geplaatst zijn. Hierdoor kunnen ze goed lopen. Ze hebben een sterke, hoge snavel. In Europa leven twee geslachten: Anser, de grijze ganzen en de Branta, de Zwart-witte ganzen. Ganzen worden gemiddeld tussen de 15 en 25 jaar.

De gans van dichtbij

De gans van dichtbij

Ze eten graag gras, maar ze lusten ook wel brood en groente als fijn gesneden andijvie, boerenkool, witlof, sla, spinazie of wortel. Tamme ganzen leggen 40 tot 60 eieren per jaar. Deze zijn prima geschikt om op te eten. In verband met salmonella moet een ganzenei ten minste 15 minuten worden gekookt. Ganzeneieren zitten bijvoorbeeld ook in onze beschuitjes. Zijn wilde familielid legt er tussen de 15 en de dertig.

De gans als maaltijd en warme deken

De tamme soortgenoten van de gans worden al vele duizenden jaren gehouden voor het vlees, de eieren en de veren. Ze worden ook nog steeds vetgemest in de bio-industrie (het houden van veel dieren op een kleine ruimte) voor het verkrijgen van ganzenlever of met een mooi woord ‘foie gras’.

Foie gras, een lekkernij? In ieder geval niet voor de gans zelf...

Foie gras, een lekkernij? In ieder geval niet voor de gans zelf…

In Nederland is het overigens verboden om tamme ganzen te houden voor ganzenlever omdat dit nog al dieronvriendelijk gebeurt. Wij importeren dan wel duizenden kilo’s uit Frankrijk om op onze toastjes te smeren. Zie HIER>>> de pagina van Wakker Dier over ganzen en ganzenlever.

Ook worden tamme ganzen gebruikt om te plukken. Ganzendons zit bijvoorbeeld als vulling in onze dekbedden. Tamme ganzen kunnen twee tot drie keer per jaar geplukt worden.

Wilde ganzen en overlast

Regelmatig is er nieuws over ganzenoverlast. Dit gaat bijvoorbeeld over ganzen als de grauwe gans, de brandgans en kolgans en dit zijn trekvogels. Zij broeden in het noorden van Europa en Rusland en komen ’s winters, als het daar te koud wordt, naar Nederland om te overwinteren en omdat zij zich hier veilig voelen, blijven ze ’s zomers soms ook. Ook de Nijlgans is inmiddels vaste ‘wilde’ bewoner geworden van Nederland.

Ganzen en overlast

Ganzen en overlast

Vooral de akkerbouwgronden met pas geplante broccoli-plantjes en stukken land met graszaad of jong gras zijn erg populair bij de ganzen. Zij vreten dan de hele oogst op, ploegen het grasland om en ook het te veel van hun uitwerpselen (poep) is slecht voor het land.

Alleen bij hoge uitzondering mogen deze ganzen geschoten worden, dus proberen mensen op vele manieren de ganzen te verjagen, bijvoorbeeld met valkeniers die met hun valken de ganzen proberen te verjagen, met geluidskanonnen en met speciale tonen die irritant zijn voor de gans.

Bijzonderheden, rare feiten, rariteiten en trivia over ganzen

  • De slagpennen van de gans werden vroeger gebruikt om mee te schrijven.
  • De veren van de gans waren ook geliefd bij boogschutters als bevedering of veer achter op de pijl om te voorkomen dat de pijl gaat fladderen.
  • In het verleden ganzenveren gebruikt werden om belasting mee te betalen.
  • Een heel beroemde gans is Wammes Waggel, een goede vriend van de oude striphelden Tom Poes en Heer Bommel. De naam ‘Wammes’ komt van ‘wam’, dat is de huidplooi aan de keel of buik van ganzen. Ook Donald Duck heeft een ganzenvriend: Gijs Gans, de luie knecht van Oma Duck
  • Om overlast van wilde ganzen tegen te gaan worden soms valkeniers ingehuurd om de ganzen af te schrikken en weg te jagen.
  • In de maag van de gans liggen steentjes en zand in de wand om voedsel te vermalen.
  • Ganzen hebben ongeveer 20.000 veren, een mus over 1.500 en zwanen hebben soms een verenpakket van wel 25.000 veren.

Vragen over de Gans

Noem in ieder geval één ver familielid van de gans (sommige lijken er best wel een beetje op)
– De gans komt uit de familie van Ana en dat zijn bijvoorbeeld eenden en zwanen.
Hoe heet de ganzenvriend van Donald Duck?
– De ganzenvriend van Donald Duck heet Gijs Gans
Noem zo veel mogelijk spreekwoorden, gezegden en uitdrukkingen waar het woord gans in voorkomt.
– Kijk HIER>>> voor de uitdrukkingen, woorden en gezegden waar het woord gans in voorkomt.